Dziedzictwo Teatr Żydowski w Warszawie

Dziedzictwo Teatr Żydowski w Warszawie

Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie – Dziedzictwo
Przedstawienie na motywach Dworu i Spuścizny I.B. Singera, z wykorzystaniem pomysłu K.T. Toeplitza
Scenariusz: Remigiusz Grzela i Robert Talarczyk
Reżyseria – Robert Talarczyk
W roli Kalmana Jakobiego – Jerzy Walczak/Robert Talarczyk, w roli Azriela – Daniel „Czacza” Antoniewicz, w pozostałych rolach – prawie cały zespół Teatru Żydowskiego w Warszawie
Prapremiera: 30 stycznia 2026 na scenie Klubu Dowództwa Garnizonu Warszawa

Dziedzictwo, Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie. Adrianna Kieś jako Miriam-Liba.
Fot. Przemysław Jendroska
Przypomnę: Dwór i jego kontynuacja Spuścizna są sagą żydowskiej rodziny, żyjącej na terenach porozbiorowej Polski. Akcja tej dylogii obejmuje okres od upadku powstania styczniowego do początku XX wieku i jest galerią nie tylko żydowskich, ale również polskich typów ludzkich. Kapitalnie opisanych piórem Singera.
Głównym bohaterem Dworu jest Kalman Jakobi – bogobojny Żyd, postępujący ściśle według tradycji chasydzkiej, a Spuścizny – jego zięć Azriel, lekarz miotający się między wiernością tradycji a pragnieniem niezależności, między nauką a religią. Jeden i drugi przeżywa rozczarowanie nieprzystawaniem wyznawanych wartości do dynamicznie zmieniającego się świata i ewoluującej społeczności. Wśród licznych wątków jest też wzajemna niechęć do siebie ortodoksów i zasymilowanych.

Dla realizatorów Dziedzictwa punktem odniesienia stało się rozumienie tożsamości dzisiaj, w trzeciej dekadzie XXI wieku. Remigiusz Grzela i Robert Talarczyk, pisząc scenariusz Dziedzictwa, cały czas mieli w tyle głowy pytania: „Jaki jest świat? W jaką stronę zmierza i jaki będzie?” Sięgnęli także do niezrealizowanego scenariusza serialu, który na podstawie Dworu i Spuścizny napisał dla TVP Krzysztof Teodor Topeplitz.

KTT, jeśli dobrze wywnioskowałam, wydobył na pierwszy plan spojrzenie pisarza na przeobrażające się społeczeństwo żydowskie. Scenariusz Grzeli i Talarczyka skupia się na tym, jak pogodzić współczesność z tradycją? Można go też odczytać następująco: czy zasady przestrzegane w świecie, którego już nie ma, mają w ogóle rację bytu w innej rzeczywistości?

Miłośnicy prozy Singera (należę do nich) zobaczą na scenie postacie, które zapadły im w pamięć, bądź przypomną je sobie, bo przecież wielu z nas czytało Dwór i Spuściznę od razu w pierwszych wydaniach w Polsce, czyli już kilka dekad temu. Ale temu przedstawieniu bliżej jest do teatru formy niż do zwykłej adaptacji.

Dziedzictwo, Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie. Fot. Przemysław Jendroska

 

Na mnie najmocniej podziałała strona wizualna. Obrazy sceniczne dopowiadają to, czego nie mówią wprost słowa. Nastrój wytworzony przez ascetyczną scenografię, w której można dojrzeć symbole, ruch sceniczny schodzący również na widownię, grę świateł, a także muzykę Hadriana Filipa Tabęckiego – wszystko to razem wzięte – pomaga wczuć się w tradycję, religię i kulturę żydowskiego świata.
Apogeum przedstawienie osiąga w finale, gdy na scenie pojawia się Gołda Tencer. Najpierw milczy, a z głośników płynie w jej interpretacji, w języku polskim, monolog o dziedzictwie. A potem Gołda Tencer, już na żywo, mówi ten sam tekst w jidysz. Robi to piorunujące wrażenie!

Segregator Aliny Ert-Eberdt

realizacja: estinet.pl