Kto napisze naszą historię, reż. Roberta Grossman

Kto napisze naszą historię – film o Archiwum Emanuela Ringelbluma 27 stycznia 2019 roku będzie wyświetlany na całym świecie w kinach, teatrach, muzeach, kościołach, synagogach, meczetach i innych specjalnych miejscach. W Polsce specjalne pokazy odbędą się w Muzeum Historii Żydów Polskich Polin, w Żydowskim Instytucie Historycznym, w Muzeum Auschwitz-Birkenau, a otwarte dla publiczności w wybranych kinach w 28 miastach.
Na zdjęciu obok reżyserka Roberta Grossman z aktorami Karoliną Gruszką i Piotrem Głowackim.

Film Kto napisze naszą historię powstał na podstawie książki pod tym samym tytułem (tytuł oryginału Who Will Write Our History). Opowiada ona o działalności członków konspiracyjnej organizacji Oneg Szabat (Radość Soboty). Byli to kronikarze getta warszawskiego. W indywidualnych dziennikach opisywali wydarzenia i sytuacje, których byli świadkami. Pomysłodawcą tworzenia podziemnego archiwum getta warszawskiego był 40-letni Emanuel Ringelblum – historyk, nauczyciel i społecznik. To on wybierał osoby, którym zlecał prowadzenie dzienników. Pisali je dziennikarze, literaci, nauczyciele, działacze społeczni, młodzież. Nawet dzieci, przez pryzmat własnych przeżyć, relacjonowały życie w getcie. W sumie było to kilkadziesiąt osób. W obliczu likwidacji getta archiwum zostało ukryte w piwnicach. Po wojnie pod zburzonymi domami udało się odnaleźć dwie z trzech części ukrytych dokumentów. Trafiły one do Żydowskiego Instytutu Historycznego (ŻIH) w Warszawie, który przyjął imię Emanuela  Ringelbluma.

Kto napisze naszą historię – przerwa na planie filmowym

W materiały dokumentalne wkomponowane są sceny fabularyzowane. Reżyserka, która sama zaadaptowała książkę na scenariusz, czerpała też z dokumentów przechowywanych w ŻIH-u. Jedną z konsultantek filmu była ceniona jidyszystka i literaturoznawczyni Karolina Szymaniak.
Współtwórcą scenografii jest Marek Warszewski, a kostiumy zaprojektowała Aleksandra Staszko. W ścieżce dźwiękowej – uwaga! – wykorzystano muzykę Richarda Wagnera.

Zdjęcia do części fabularyzowanej były kręcone w Łodzi, Wolsztynie i Warszawie, m.in. w holu Żydowskiego Instytutu Historycznego. W gmachu tym, cudem ocalałym po wysadzeniu w powietrze stojącej obok synagogi, przed wojną mieściły się Główna Biblioteka Judaistyczna i Instytut Nauk Judaistycznych. A w czasie wojny biuro Żydowskiej Samopomocy, w którym pracował Ringelblum.

Obsada filmu
W Emanuela Ringelbluma wcielił się Piotr Głowacki, w jego żonę Karolina Gruszka. Rachel Auerbach – dziennikarkę i pisarkę, jedną z trojga osób, dzięki którym udało się zlokalizować w gruzach getta kryjówkę archiwum – zagrała Jowita Budnik. Abrahama Lewina, jednego z najbliższych współpracowników Ringelbluma, gra Wojciech Zieliński.
W kopii anglojęzycznej Piotra Głowackiego dubbinguje Adrien Brody – pamiętny odtwórca Władysława Szpilmana w filmie Pianista Romana Polańskiego.
Głowacki, przygotowując się do roli Ringelbluma, wiele godzin spędził w ŻIH-u, zapoznając się z Archiwum. O jego emocjonalnym zaangażowaniu świadczy też fakt, że synowi, który urodził się po zakończeniu pracy nad filmem, dał na drugie imię Emanuel.

Książka Kto napisze naszą historię, w przekładzie i opracowaniu specjalistów z ŻIH-u, z przedmową  prof. Andrzeja Żbikowskiego została wydana też w Polsce (Wydawnictwo Amber 2010).

Fot.
Anna Włoch/Next Film – zdjęcie reżyserki z Piotrem Głowackim i Karoliną Gruszką.
Grzegorz Kwolek/ ŻIH – przerwa na planie filmowym

Przeczytaj o wystawie Czego nie mogliśmy wykrzyczeć światu